Vietnamese Albanian Arabic Chinese (Simplified) Croatian Czech Dutch English Estonian French German Greek Hebrew Hindi Indonesian Italian Japanese Korean Malay Polish Portuguese Russian Spanish Swedish Thai

CÁC RỐI LOẠN TÂM THẦN LIÊN QUAN ĐẾN AMPHETAMINE (VÀ CÁC CHẤT DẠNG AMPHETAMINE)

  • PDF.

2018-04-10

ĐẠI CƯƠNG

Nghiện Amphetamine… thấy ở mọi tầng lớp xã hội, phổ biến hơn ở trong nhóm “nghề nghiệp áo trắng”: Các sinh viên học thi, các lái  xe tải đường dài, các vận động viên thể thao trong thi đấu, các doanh nghiệp các công việc quan trọng… Lúc đầu họ dùng Amphetamine để nhằm tăng sự tỉnh táo và hiệu suất công viềc, chống mệt mỏi… rồi rất nhanh chóng (nhất là những người có cơ địa nhạy cảm…) trở thành người lạm dụng và nghiện Amphetamine.

NGUYÊN NHÂN

Các nguyên nhân tâm lý: Do tò mò, mạo hiểm, thích cảm giác lạ của thanh thiếu niên. Do áp lực phải tuân thủ theo quy luật của nhóm. Khuynh hướng bắt trước người lớn dùng rượu, thuốc lá , ma tuý... để tự khẳng định là mình đã trưởng thành ...

Phản ứng do bất hoà trong gia đình, xã hội. Việc sử dụng ma tuý được coi là một phương thức để thoát ly khỏi các stress cuộc sống.

Các nguyên nhân xã hội và gia đình: Gia đình lơ là giáo dục, không quan tâm, không có thái độ phê phán rõ ràng, nghiêm túc, đôi khi còn che dấu việc sử dụng chất (ma tuý) của con cháu. Hoặc bố mẹ quá chiều chuộng con cái, cho tiêu sài theo sở thích. Gia đình thường xuyên có xung đột.

Công tác quản lý ở các trường học không chặt chẽ. Thái độ của cộng đồng chưa tích cực lên án các hành vi buôn bán, tàng trữ tổ chức, sử dụng chất ma tuý. Chính quyền chưa có biện pháp hữu hiệu để triệt phá các ổ tiêm chích. Tổ chức phòng chống nghiện ma tuý hoạt động chưa có hiệu quả cả ở phạm vi quốc gia và quốc tế.

Các nguyên nhân sinh học: nghiện chất là bạn đồng hành với các bệnh tâm thần, các bệnh trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt, nhân cách bệnh chống đối xã hội...

BIỂU HIỆN LÂM SÀNG

Một người chưa từng dùng Amphetamine bao giờ thì chỉ cần liều 5mg cũng có thể gây ra cảm giác “phê”, khoái cảm, tăng khí sắc, thân thiện với mọi người. Liều nhỏ hơn thường có tác dụng làm tăng cường sự chú ý, tăng cường hiệu xuất công việc (trong nói, viết và một số nhiệm vụ  khác). Thuốc còn có thể làm giảm mệt mỏi, gây chán ăn, làm tăng ngưỡng kích thích đau, tăng hoạt động tình dục, tăng năng lượng...

Các chất dạng Amphetamine còn gây các ảo giác, rối loạn định hướng và các lệch lạc, méo mó về tri giác, cảm giác say đắm, thấy những ánh hào quang rực rỡ. Do vậy còn được gọi là các chất gây ảo giác và các chất ma túy thực sự.

Các tác dụng phụ: nghiêm trọng nhất là các tác động trên mạch não, tim mạch và đường ruột, nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp kịch phát, chảy máu náo và viêm ruột hoại tử do thiếu máu, co quắp chân tay, co giật toàn thân, hôn mê, tử vong.

Tiêm chích Amphetamine có thể liên quan đến lây truyền HIV và viêm gan virus. Đây còn là cơ địa phát sinh áp xe phổi, viêm nội tâm mạc, viêm mạch hoại tử…

Các tác dụng khác bao gồm: đỏ mặt, tái nhợt, sốt, đau đầu, tim đập nhanh, đánh trống ngực, buồn nôn, nôn, nghiến răng, thở nhanh, run, thất điều. Phụ nữ có thai nghiện Amphetamine có thể dẫn đến trẻ thiếu cân, đầu thai nhi nhỏ, đẻ non, chậm phát triển.

+ Về mặt tâm thần: Bồn chồn, bất an, loạn cảm, mất ngủ, tăng kích thích, hằn học, thù địch, lú lẫn. Với liều cao kéo dài: các triệu chứng của rối loạn lo âu lan toả, rối loạn hoảng sợ, rối loạn giấc ngủ, giảm tình dục. Có thể xuất hiện hội chứng Paranoid với các ý tưởng liên hệ, hoang tưởng bị theo dõi, ảo giác.

Nghiện Amphetamine và các chất dạng Amphetamine: không có sự lệ thuộc nghiêm trọng về mặt cơ thể cho nên có thể có những thời kỳ vài ngày hay vài tuần gián đoạn không cần dùng thuốc. Nghiện Amphetamine có thể gây giảm sút nhanh chóng khả năng người nghiện đối phó với các stress và đáp ứng với trách nhiệm công tác, gia đình… Người nghiện Amphetamine luôn đòi hỏi tăng liều để đạt được cảm giác “phê” trước đó.

Nhiễm độc: Có các thay đổi về tâm lý và hành vi không thích hợp rõ rệt (khoái cảm, cùn mòn cảm xúc, mất ngủ, lo âu, căng thẳng, giận giữ, các hành vi có tính chất định hình, giảm khả năng xét đoán, rối loạn khả năng lao động và xã hội). Các triệu chứng này xuất hiện trong khi sử dụng hay một thời gian ngắn sau khi sử dụng Amphetamine.

Tăng hay giảm giảm nhịp tim, kích động hay ức chế tâm thần vận động, giãn đồng tử, mệt mỏi, đau ngực, ức chế hô hấp, tăng hoặc giảm huyết áp, lú lẫn hay hôn mê, vã mồ hôi hay rét run, co giật, loạn trương lực cơ, sút cân, buồn nôn hay nôn.

Hội chứng cai: hội chứng cai có thể xuất hiện từ vài giờ đến vài ngày sau khi ngừng sử dụng Amphetamine. Các triệu chứng tối đa trong vòng 2-4 ngày sau và hết sau khoảng 1 tuần. Triệu chứng cai nặng nề nhất là trầm cảm, có thể có các ý tưởng và hành vi tự sát.

ĐIỀU TRỊ

Điều trị nghiện Amphetamine (và các chất dạng Amphetamine): Rất khó, tái nghiện rất phổ biến vì tác động tâm thần của thuốc rất mạnh và được củng cố sau mỗi lần sử dụng, do vậy gây ra hiện tượng “đói chất ma túy” trường diễn ra trong não người nghiện. Để giúp người nghiện vượt qua hội chứng cai và duy trì chống tái nghiện cần phối hợp nhiều phương pháp điều trị (hóa dược, liệu pháp tâm lý cá nhân, liệu pháp gia đình, liệu pháp nhóm, liệu pháp lao động tái thích ứng tại cộng đồng…). Cần thiết lập tốt mối quan hệ điều trị sau cai để giúp bệnh nhân giải quyết các rối loạn trầm cảm và nhân cách… thường tồn tại rất lâu về sau.

Điều trị trạng thái nhiễm độc Amphetamine: Phải điều trị cấp cứu tại bệnh viện.

Điều trị các rối loạn tâm thần do Amphetamine: (Các rối loạn hoang tưởng, các ảo giác, các rối loạn lo âu, hoảng sợ, các rối loạn hành vi…)

DỰ PHÒNG

Phổ biến rộng rãi trong cộng đồng về những tác hại của ATS đối với cơ thể, tâm thần và xã hội, có hình thức xử lý nghiêm việc sản xuất, phân phối và sử dụng các chất gây nghiện bất hợp pháp, quản lý và sử dụng đúng chỉ định và mục đích đối với các chất gây nghiện bất hợp pháp. Hướng thanh thiếu niên vào cuộc sống lành mạnh. Chú trọng đặc biệt đến các đối tượng: gia đình có người nghiện, khủng hoảng trong cuộc sống, người bệnh tâm thần.

 

VIỆN SỨC KHỎE TÂM THẦN

Địa chỉ: 78 Giải Phóng – Phương Mai – Đống Đa – Hà Nội

Điện thoại: 024.35765344       Fax: 024.35765346

http://www.nimh.gov.vn

You are here