Vietnamese Albanian Arabic Chinese (Simplified) Croatian Czech Dutch English Estonian French German Greek Hebrew Hindi Indonesian Italian Japanese Korean Malay Polish Portuguese Russian Spanish Swedish Thai

Trầm cảm và các thuốc CTC đối với sức khỏe của phụ nữ đang mang thai

  • PDF.
   
Trầm cảm đe dọa đến sức khoẻ của các phụ nữ đang mang thai và những đứa con chưa ra đời, nhưng bản thân việc điều trị bằng các thuốc chống trầm cảm (CTC) cũng mang lại nhiều nguy cơ. Các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm hiểu rõ hơn các nguy cơ liên quan của các thuốc CTC đối với phụ nữ mang thai và trẻ sắp sinh, nhằm giúp cho người bệnh và thầy thuốc có những quyết định điều trị phù hợp.

 

Trong một nghiên cứu được đăng trực tuyến trên Tạp chí Tâm thần học Mỹ ngày 16/3/2009, bác sỹ Katherine Wisner và cộng sự đã nhận thấy rằng những phụ nữ mang thai bị trầm cảm không được điều trị liên tục và những người dùng SSRI (thuốc chống trầm cảm ức chế tái hấp thu có chọn lọc  serotonine) liên tục có tỷ lệ đẻ non cao tương tự nhau, khoảng hơn 20%. Những tỷ lệ này cao hơn đáng kể 4 - 9% tỷ lệ đẻ non ở những phụ nữ uống SSRI hoặc bị trầm cảm không điều trị chỉ trong một phần của quá trình mang thai. Tỷ lệ này ở phụ nữ uống SSRI và bị trầm cảm trong một phần quá trình mang thai không có sự khác biệt có ý nghĩa so với nhóm chứng là những phụ nữ không bị trầm cảm cũng không dùng SSRI.

Tất cả các đối tượng nghiên cứu đều được chẩn đoán là trầm cảm, nhưng mức độ nặng của triệu chứng, được đánh giá bằng thang Hamilton, cao hơn đáng kể ở nhóm BN bị trầm cảm liên tục mà ko được điều trị SSRI trong cả quá trình mang thai so với các nhóm khác.

"Tỷ lệ đẻ non muộn (34 - 37 tuần) và sớm (<34 tuần) là tương đương nhau ở người hoặc là bị trầm cảm điển hình liên tục hoặc là uống thuốc SSRI liên tục trong suốt quá trình mang thai" Wisner, giáo sư khoa học về dịch tễ học sản, phụ khoa và sinh sản ở ĐH Y Pittsburgh, nói trên tờ Tạp chí Tâm thần học.

   "Hoặc là có 1 yếu tố liên quan với rối loạn bên dưới - trầm cảm, làm tăng nguy cơ đẻ non dù trầm cảm có được điều trị hay không", Wisner giải thích, "hoặc 1 yếu tố liên quan với việc sử dụng SSRI không phải là yếu tố liên quan với việc trầm cảm không được điều trị có tác động tương đương lên sự tăng khả năng đẻ non"

Bà lưu ý rằng "Ý nghĩa lâm sàng là ở chỗ 1 phụ nữ (bị trầm cảm) từ chối điều trị thuốc CTC vì sợ đẻ non thì cũng có nguy cơ tương đương do chính tình trạng bệnh tật của mình"

Sự tương đương về hậu quả lâm sàng ở trẻ

Hơn nữa, hầu hết các hậu quả trên lâm sàng đối với đứa trẻ không có sự khác biệt giữa việc phơi nhiễm với các SSRI hay với bệnh lý trầm cảm không được điều trị khi còn trong bụng mẹ. Các hậu quả trên lâm sàng ở trẻ, bao gồm các dị tật cơ thể, cân nặng lúc sinh, việc phải vào các cơ sở điều trị tích cực sơ sinh, và các đánh giá trên lâm sàng cũng tương đương giữa các bà mẹ bất kể việc dùng các SSRI. Trong các nguy cơ lâm sàng được đánh giá, chỉ có chỉ số Apgar trên 7 năm phút sau sinh cao hơn có ý nghĩa ở nhóm uống SSRI liên tục so với các nhóm khác. Nghiên cứu này cũng nhận thấy không có mối liên quan giữa việc sử dụng SSRI và sự tăng cân ở bà mẹ.

Các nhà nghiên cứu theo dõi tiến cứu 238 phụ nữ có thai trong suốt thời kỳ mang thai và lúc sinh và so sánh nhóm những người không bị trầm cảm cũng không dùng SSRI (n=131), nhóm dùng SSRI liên tục hoặc chỉ 1 phần thai kỳ (n=71),và nhóm trầm cảm nhưng không dùng SSRI trong suốt quá trình mang thai (n=36). Việc phân tích dựa vào các đánh giá được tiến hành ở tuần 20, 30, 36 của thai kỳ, lúc sinh đẻ và 2 tuần sau sinh.

Các nghiên cứu trước đây có những kết quả không thống nhất. 1 số bằng chứng gợi ý rằng việc sử dụng SSRI trong khi mang thai, đặc biệt trong giai đoạn cuối, có thể liên quan với việc tăng khả năng gây ra các hậu quả xấu trên lâm sàng đối với trẻ mới sinh. Các tác giả cho biết nghiên cứu cũng gợi ý rằng các SSRI khác nhau có thể có các nguy cơ khi mang thai khác nhau, paroxetine và fluoxetine có liên quan nhiều nhất đến các vấn đề của người mẹ và trẻ mới sinh.

Nguy cơ tăng huyết áp

Trong 1 nghiên cứu khác đăng trực tuyến trên tạp chí TTH Mỹ 2/1, Thạc sỹ Sengwee Toh ở Trường y tế công cộng Harvard và CS đã xác định 1 mối liên hệ giữa việc dùng SSRI trong giai đoạn cuối của thai kỳ và 1 nguy cơ tăng huyết áp thai nghén và chứng tiền sản giật cao hơn có ý nghĩa. Tuy nhiên, các tác giả cũng thông báo rằng nghiên cứu này không xác định rõ nguyên nhân và hậu quả của mối liên hệ này.

Nghiên cứu hồi cứu này dựa trên dữ liệu khảo sát gần 6000 phụ nữ ở Massachusett sinh con từ 1998 - 2007 và tham gia vào 1 chương trình khảo sát lớn về các khiếm khuyết lúc sinh. Các tác giả đã thừa nhận rằng không có sự khác biệt giữa hậu quả của các thuốc, các rối loạn cảm xúc và có thể sự tác động của cả hai, vì họ so sánh những phụ nữ dùng SSRI và không dùng SSRI trong khi mang thai mà không có thông tin về chẩn đoán bệnh của họ.

Rất khó để xác định rõ nguyên nhân và hậu quả giữa các bất thường khi mang thai và các thuốc đặc hiệu vì các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng không thể được tiến hành 1 cách có đạo đức trong hoàn cảnh này. Các bác sỹ và bệnh nhân phải quyết định dựa trên những dữ liệu có sẵn từ thử nghiệm trên động vật, các khảo sát dịch tễ học và các nghiên cứu mô tả.

Làm cho vấn đề trở nên phức tạp hơn là trên thực tế, trầm cảm, mà có nguy cơ bị tăng lên khi có thai, có thể có 1 tác động xấu lên các hành vi sức khoẻ của người mẹ, như là hút thuốc lá, uống rượu, ăn uống kém và tự chăm sóc kém, gây ra những nguy cơ về sức khoẻ đối với thai nhi. Tác động về mặt sinh học của rối loạn trầm cảm ở bên dưới lên thai nghén vẫn còn chưa rõ ràng.

"Trong y học, chúng ta thường tập trung vào nguy cơ của các thuốc được sử dụng để điều trị các rối loạn nhiều hơn là vào nguy cơ của chính các rối loạn đó trong khi mang thai", Wisner nhấn mạnh. Tuy nhiên, đáng mừng là, "hiện nay, chúng ta biết về các thuốc CTC dùng cho phụ nữ có thai nhiều hơn hầu hết các nhóm thuốc khác" .

(theo PsychiatryNews)
Ths. Trần Thị Hà An


You are here