Các thách thức cũ và hướng đi mới trong việc quản lý loạn động muộn

  • PDF.

07/04/2018

Loạn động muộn là một tình trạng đặc trưng bởi các vận động không tự chủ ở vùng miệng, lưỡi, điển hình được quan sát thấy ở những bệnh nhân điều trị thuốc an thần kinh kéo dài.

Loạn động muộn lần đầu tiên được mô tả vào năm 1957 sau những thuốc chống loạn thần đầu tiên được giới thiệu. Mặc dù loạn động muộn phần lớn có liên quan tới các thuốc an thần kinh thế hệ đầu, nhưng ngày nay người ta cũng thấy rằng rối loạn cũng có thể gặp ở các thuốc an thần kinh thế hệ thứ hai, mặc dù nguy cơ thấp hơn.

“Khi mà các thuốc an thần kinh thế hệ đầu (FGAs) không được ưa chuộng chủ yếu do các triệu chứng ngoại tháp, các thuốc thế hệ thứ hai trở nên phổ biến hơn và được coi là lành tính hơn, về loạn động muộn”, theo Christoph Correll, giáo sư tại Trung tâm Tâm thần học thần kinh tại Viện Nghiên cứu Y khoa Feinstein và giám đốc y khoa của Chương trình nhận diện và dự phòng tại Khoa Tâm thần học tại Bệnh viện Zucker Hillside, Manhassett, New York.

Các bác sĩ điều trị bệnh nhân bằng thuốc an thần kinh thế hệ hai bắt đầu tập trung vào các tác dụng phụ chuyển hóa của chúng, điều này đã trở thành "hơn cả một vấn đề", và do đó việc tập trung vào chứng loạn động muộn "không còn là vấn đề ưu tiên trong tâm trí của họ", ông nói với Psychiatry Advisor.

 

Dịch tễ học

Trái với mong đợi, loạn động muộn cho đến nay vẫn thực sự hết bới các thuốc an thần kinh thế hệ hai có nguy cơ thấp gây loạn động muộn. Ước tính gần đây về tỷ lệ mới mắc các trường hợp loạn động muộn trong năm 2016 là 26.000 bệnh nhân (90% CI, 21.000-30.000 bệnh nhân), tỷ lệ mắc là 10.6 trên 100.000 người Mỹ. Tỷ lệ (số bệnh nhân được chẩn loạn động muộn) vào năm 2016 được ước tính là 9% trong tổng số người sử dụng thuốc an thần kinh nói chung, với 32% nhóm bệnh có loạn động muộn nặng. Một nghiên cứu khác cho thấy tỷ lệ loạn động muộn là 20,7% với an thần kinh thế hệ hai và 30,0% với an thần kinh thế hệ thứ nhất.

Bởi các chỉ định và sử dụng ngoài hướng dẫn kê toa của thuốc an thần kinh đã mở rộng bao gồm rối loạn lưỡng cực không loạn thần, trầm cảm đơn cực, rối loạn lo âu và chứng mất ngủ, do đó  nhiều bệnh nhân được sử dụng an thần kinh hơn so với trước đây.Tỷ lệ mắc phải hầu như càng gia tăng, chủ yếu là do sự gia tăng số lượng bệnh nhân điều trị bằng thuốc chống loạn thần.

Bottom of Form

Sinh bệnh học của loạn động muộn

Sinh bệnh học của loạn động muộn hiện tại vẫn thiếu các gỉa thiết được chấp nhận rộng rãi và các cơ chế để giải thích. Sự chẹn kéo dài thụ thể dopamine sau synap có thể dẫn đến sự thừa cảm của thụ thể dopamine, sự suy giảm acid gamma-aminobutyric, thiếu cholinergic, stress oxy hóa, plasticity của xynap, ngộ độc thần kinh và thiếu các tín hiệu để thích nghi thần kinh. Một số bằng chứng cũng chỉ ra một khuynh hướng di truyền cho chứng loạn động muộn.

Các yếu tố nguy cơ đối với loạn động muộn.

Một trong những yếu tố nguy cơ chính cho sự hình thành loạn động muộn là tuổi già. So với tỷ lệ mắc phải thường niên trong nhóm người lớn nói chung dùng thuốc chống loạn thần, tỷ lệ mắc phải ở người cao tuổi (tuổi trung bình là 78,3) cao hơn đáng kể (0,8% so với 5,3%).

Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm giới tính nữ, dân tộc người Mỹ gốc Phi, có rối loạn cảm xúc trước đó, suy giảm nhận thức, lạm dụng rượu/chất gây nghiện, liều thuốc chống loạn thần cao hơn, kéo dài thời gian sử dụng thuốc chống loạn thần, điều trị bằng thuốc chống loạn thần thế hệ đầu tiên, sử dụng các chất lithium hoặc kháng parkinson, xuất hiện sớm các triệu chứng ngoại tháp, tiểu đường và HIV dương tính.

Phòng ngừa loạn động muộn.

Bác sĩ Correll cho biết loạn động muộn thường không thể khôi phục được, vì vậy các bác sỹ lâm sàng nên đảm bảo sử dụng các biện pháp phòng ngừa để hạn chế nguy cơ của nó. Điều này bao gồm: kê theo thông tin kê toa, hạn chế việc sử dụng lâu dài cho các trường hợp ngưng sử dụng thuốc sẽ dẫn đến tình trạng xấu đi (ví dụ tình trạng loạn thần); chỉnh liều lượng thuốc cẩn thận cho đến khi đạt được hiệu quả, và sau đó không tăng liều nhiều hơn mức cần thiết; và tham gia việc giám sát và đánh giá định kỳ.

Nguồn: https://www.psychiatryadvisor.com/schizophrenia-and-psychoses/challenges-of-managing-tardive-dyskinesia/article/754821/Top of Form

Batya Swift Yasgur, MA, LSW

March 30, 2018

Người dich. BSNT. Phạm Xuân Thắng


Newer news items:
Older news items:

You are here